امروز به معرفی بازار بزرگ تبریز می پردازیم ، بازاری مملو از تاریخ بی حد و اندازه و زیبایی های فراوان به کار رفته در نما های این بازار کهن ایرانی ، با ما همراه باشید

برای سفر ارزان به تبریز کلیک کنید !

مقدمه ای زیبا بر تبریز

پایین این طاقی‌های بلند و گنبدهای مقرنس، لابه‌لای این دالان‌های بلند و سازه‌های آجری حیرت آور، انگار هزاران سال خاطره را با خود به دوش میکشی، هزار سال حیات. احساس می‌کنی اگر خوب نگاه کنی، فراز و فرود ده قرن زندگی و تجارت ایرانی را می‌توانی نظاره گر باشی.
یاقوت حموی از همین دالان‌ها گذشته است، ابن‌بطوطه شاید در کنار یکی از همین حجره‌ها بوده است، مارکوپولو فرشی به سوغات خریده بوده و کلاویخو، از زیبایی منحصر به فرد طاق‌هایش به حیرت آمده است. عباس‌میرزا شاید نیروهایش را از همین‌جا جمع کرده باشد برای جنگ با کفار روس. امیرکبیر، در هنگام بی‌پولی مملکت، از دکان های همین بازار، برای سفر ناصرالدین تازه شاه‌شده، پول سفر را جمع کرده و مظفرالدین میرزا، چهل سال از تیمچه مظفریه عبور کرد و در حسرت پادشاهی عمری به درازا رساند.
میشنوی! صدای ستارخان را گوش بده که اسب معامله می‌کند و هیاهوی مشروطه‌خواهان را وقتی سنگر می گذارند؟ این بازار سالیانی به درازا، نمادی عالی از تلفیق تجارت و زندگی ایرانی و شرقی بوده، نقطه‌ای که روزی کانون اصلی جاده ابریشم بوده و مامن مسافران شرق دور که به اندلس و قسطنطنیه می‌رفتند، اما به نظر می‌رسد امروز با ظهور پاساژهای لوکس و مدرنی همچون لاله پارک، تنها نمادی از تبریز قدیم خواهد بود و کم‌کم رنگ خود را از دست می دهد .


تاریخچه بازار بزرگ تبریز

تبریز به‌عنوان شهری که حدود چهار هزار سال اصالت دارد، یکی از قدیمی‌ترین بازارهای دنیا را در خود گنجانده است. بازار تبریز، بزرگ‌ترین مجموعه به هم‌پیوسته و مسقف دنیاست که در سال ۱۳۵۴ در فهرست آثار ملی و در مردادماه ۱۳۸۹ خورشیدی به‌عنوان نخستین بازار جهان در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.

این بازار که از بزرگ‌ترین بازارهای سرپوشیده دنیا و یکی از شاهکارهای معماری ایرانی در دنیا محسوب می شود ، از موقعیت و جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و نه فقط مکانی برای فعالیت‌های اقتصادی، بلکه فضایی برای بسیاری از فعالیت‌های اجتماعی از جمله برگزاری جشن‌های ملی و مذهبی است.

میراث هزارساله

تبریز بنا بر آنچه در برخی منابع معتبر آمده، ظاهراً از نیمه دوم سده دوم هجری، و پس از آنکه به منظور در امان ماندن ساکنانش، بارویی به دور آن ساخته شد، بر جمعیت و اعتبار و آبادانی‌اش اضافه شده. بنیان اولیه بازار تاریخی تبریز نیز به همان دوران بازمی‌گردد.
ابن‌حوقل که در حدود سال ۳۴۴ ق به منطقه آذربایجان و ارمنستان سفر کرده، تبریز را شهری زیبا، آباد، پرجمعیت و حاصلخیز با بازارهای بسیار توصیف کرده و یاقوت حموی که در سال ۶۱۰ ق از تبریز دیدن کرده، در وصف متاع تبریز نوشته است: در این شهر پارچه‌های عبایی، سقلاطون، خطایی، اطلسی و سجاده می‌بافند و به سایر بلاد مشرق و مغرب می‌برند.
اما دوره اوج اهمیت یافتن تبریز، در دوره ایلخانان مغول و پس از تسخیر بغداد و سقوط خلافت عباسی از سوی آنان بوده است.
در این دوره به همت خواجه رشیدالدین فضل‌الله وزیر فرزانه غازان‌خان، تبریز به پایتختی برگزیده شد و مسیر اصلی جاده ابریشم که از بغداد می‌گذشت، از رونق افتاد و به سمت تبریز تغییر مسیر داد و از آنجا به طرف اروپا روانه شد، راه فرعی ابریشم که تا قبل از آن به علت صعب‌العبور بودن از اهمیت کمتری برخوردار بود، به علت امنیت زیاد دوباره رونق خود را به دست آورد و تبریز به یکباره شاهد رشد روزافزون تجارت و بازرگانی شد.
سقوط عباسیان از اهمیت فراوان بغداد به عنوان مرکز بازرگانی منطقه کاست و در عوض تبریز که با هوشمندی والیانش، از ویرانی و غارت در امان مانده بود، از لحاظ بازرگانی، بر تمام شهرهای ایران و نیز بغداد برتری یافت.

بازار بزرگ تبریز تا سال ۱۳۴۰ ش بافت قدیمی خود را نگه داشته بود. دوروتی اسمیت که در سال ۱۳۴۰ش، در سفرش به دور دنیا چند روزی ساکن تبریز بوده، از بازار این شهر تحت عنوان «مرکز بازرگانی» یاد کرده و اشاره می‌کند که این بازار، در بخش قدیمی شهر واقع شده و پس از طی کوچه‌های تنگ و تاریک به این بازار رسیده است.
با توجه به توصیفات خانم اسمیت، شمایی از کلیت بازار تبریز در ۵۰ سال پیش به دست می‌آید. در آن زمان کف معابر بازار خاکی بود و براثر تردد عابران صاف و ساییده شده بود. مغازه‌های زیادی، با مساحت‌های کم در بازار وجود داشت. سقف بازار، با طاق‌های آجری منظم پوشیده شده، و روزنه‌های شیشه‌ای بزرگی نور لازم برای روشنایی فضای داخلی بازار را تامین می‌کرد.
از اواخر دهه ۱۳۴۰، با تعریض خیابان توپخانه، بخشی از بازار شیشه‌گرخانه در طرح خیابان‌کشی تخریب شد و با احداث پاساژهای جدید در امتداد و اطراف خیابان مذکور و خیابان شهید مدنی، بافت قدیمی بازار، محوریت تجاری خود را از دست داد. ضمناً در دوره پهلوی برخی ساخت و سازهای غیراصولی در بازار انجام گرفت و تعدادی پاساژ در فضای داخل سراها ساخته شدند که سرای اخلاقی، خان، محمدیه و جعفریه از آن نمونه‌اند.

روند مدرنیزاسیون در دنیای امروز موجب شده که بازارهای قدیمی، کم‌کم رو به فراموشی بگذارند، اما از نظر دکتر علی‌اصغر سعیدی بازار همچنان زنده است، او معتقد است نباید چنین انگاشته شود که روابط اجتماعی گذشته در بازار گسسته شده و تنها باید به معماری آن پرداخت و از گذشته‌اش برای گردشگران سخن گفت.
از نظر او نوگرایی احتمال دارد برخی از کارکردهای اقتصادی اصناف را مانند تولید از ویران کرده باشد، اما کارکردهای توزیعی آن را گسترش داده و حتی اگر خود بازاریان معتقد باشند «بازار مرده است»، نمی‌توان منکر وجود شبکه‌های مختلف اجتماعی بود که در همین بازارهای سنتی و زیر‌و‌‌رو شده، وجود دارد و میزان تجارت ها را در این نوع بازار ها تعیین میکند.

با سفربه تبریز به گذشته زیبای ایران سفر کنید و حیرت زده شوید! برای رزرو بلیط ارزان کلیک کنید !